Suça Sürüklenen Çocuk İbaresi Kalkıyor, İşte Verilecek Yeni Cezalar
Kamuoyunda derin infial yaratan okul katliamları, Ahmet Minguzzi ve Atlas Çağlayan cinayetleri gibi çocuk faillerin karıştığı ağır şiddet olaylarının ardından, ceza sisteminde radikal değişiklikler öngören yeni yasa teklifi TBMM’ye sunuldu.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta tarafından detayları açıklanan 18 maddelik kanun teklifi, çocuk suçluluğuyla mücadelede hem caydırıcı cezaları hem de yeni bir terminolojiyi hayata geçiriyor.
İşte Meclis gündemine gelen tarihi reform paketinin tüm detayları:
1. "Suça Sürüklenen Çocuk" İfadesi Tarih Oluyor
Yasa teklifinin en dikkat çeken adımlarından biri, yargılama sürecindeki dilin değiştirilmesi oldu. Mevzuatta yer alan ve çocuklarda ön yargı oluşturduğu düşünülen "suça sürüklenen çocuk" ibaresi kaldırılıyor.
Yeni Terim: Bundan böyle ceza yargılamasındaki çocuklar için "adli süreçteki çocuk" ifadesi kullanılacak.
Amaç: Kesinleşmiş yargı kararı olmayan çocukların damgalanmasını önlemek ve çocuk odaklı, tarafsız bir adalet anlayışı oluşturmak.
2. 15-18 Yaş Grubuna Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbet Yolu
Yapılan düzenlemeyle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarında ceza indirimleri sınırlandırılıyor.
Hakim Takdiri: Kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç, suçun işleniş şekli ve geçmiş sabıka durumu göz önünde bulundurularak; 15-18 yaş grubundaki çocuklara hiçbir ceza indirimi uygulanmayabilecek.
Bu şartlar sağlandığında, adli süreçteki 15-18 yaş arası çocuklara hâkim kararıyla müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilebilecek.
3. Ceza İndirimleri ve İnfaz Rejiminde Köklü Değişiklikler
12-15 Yaş Grubuna Daha Az İndirim: Benzer ağır suçları işleyen 12-15 yaş grubundaki çocuklara da hâkim takdiriyle daha az ceza indirimi uygulanmasının önü açılıyor.
Tekerrür Yaşı 15'e Düşüyor: Türk Ceza Kanunu’ndaki tekerrür (suçun tekrarlanması) yaş sınırı 18’den 15’e indiriliyor. Böylece organize suç örgütlerinin çocukları birer suç aleti olarak kullanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
"İki Gün" Sayılma Avantajı Kalkıyor: Mevcut sistemde 15 yaşından küçüklerin cezaevinde geçirdiği her gün şartlı tahliye hesabında 2 gün sayılıyordu. Yeni teklifle; kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile suç örgütü kurma suçlarında bu avantaj tamamen kaldırılıyor. Cezaevindeki her gün, artık sadece 1 gün olarak hesaplanacak.
Doğrudan Kapalı Cezaevi Dönemi: Hüküm giyen çocuklar cezalarına doğrudan çocuk eğitimevlerinde başlamayacak. Önce çocuk kapalı ceza infaz kurumunda kalacaklar ve uzman değerlendirmesinin ardından iyi halli olanlar eğitimevine geçebilecek. Ayrıca ağır suçlular ile hafif suçlular birbirlerinden tamamen ayrılacak.
4. Sorumsuz Ailelere Hapis Cezası
Çocukların suça karışmasında kusuru bulunan anne ve babalar için de ağır yaptırımlar yolda:
Yükümlülüklerini yerine getirmeyerek çocuklarının suça yönelmesine zemin hazırlayan ailelere 2 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
İtiyadi sarhoşluk, uyuşturucu kullanımı veya onur kırıcı tavırlarla çocuğunun ahlakını, güvenliğini ya da sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan ebeveynlere ise 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.
Ayrıca, evdeki ateşli silahını dikkatsizce muhafaza edip çocuğun bu silaha erişmesine neden olan kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
5. Kesici Aletlere ve Dijital Cihazlara Sıkı Denetim
Sokaklardaki şiddet olaylarını ve dijital dünyadaki riskleri azaltmak amacıyla şu tedbirler devreye giriyor:
Bıçak Satışına Yaş Sınırı: Bıçak ve benzeri kesici-delici aletler sadece ruhsatlı iş yerlerinde satılabilecek. 18 yaşından küçüklerin bu aletleri satın alması, taşıması ve internet üzerinden mesafeli olarak sipariş etmesi tamamen yasaklanacak.
Dijital Cihaz Takibi: Riskli görülen çocukların kullandığı telefon, tablet ve bilgisayar gibi dijital cihazlar mahkeme kararıyla 3 aydan 2 yıla kadar süreyle denetim altına alınabilecek. Çocukların girdiği tehlikeli platform ve uygulamalara erişim sınırlandırılabilecek.